بررسی تضاد سنت و مدرنیته بر اساس بازنماییهای زبانی با استفاده از نظریه «ون لیوون» در رمان «یومیات روز» اثر «ریم الکمالی»
دوره 17، شماره 2، تابستان 1404، صفحه 82-99
https://doi.org/10.22067/jall.2026.94991.1574
کبری رحمتی، تورج زینی وند، مریم رحمتی ترکاشوند
چکیده این پژوهش با هدف تحلیل تقابل سنت و مدرنیته در رمان «یومیات روز» اثر ریم الکمالی، بر اساس نظریه بازنمایی زبانی ون لیوون انجام شده است. چارچوب نظری پژوهش، رویکرد ون لیوون را بهکار میگیرد تا نشان دهد چگونه انتخابهای زبانی (واژگان، دستور، سبک و ایدئولوژی) بهعنوان ابزار بازنمایی این تقابل عمل میکنند. تحلیل متن رمان نشان میدهد که زبان سنت از طریق واژگان توصیفی، جملات طولانی، افعال گذشته و اصطلاحات کهن (بهویژه در سخنان شخصیت مادربزرگ) بازنمایی میشود و حس نوستالژی، تعلق و احترام به میراث فرهنگی را برمیانگیزد. در مقابل، زبان مدرن در گفتار و اندیشه شخصیت «روز» و فضای شهری دبی، با واژگان فنی، جملات کوتاهتر، افعال حال و سبک روایی مستقیم نمود مییابد و چالشهای نوآوری، فردگرایی و تحول اجتماعی را منعکس میکند. یافتهها حاکی از آن است که نویسنده با بهکارگیری این دوگانگی زبانی، میدان نبردی میان سنت (تجسمیافته در آداب خانوادگی و نقشهای جنسیتی ثابت) و مدرنیته (نموده در جاهطلبیهای آموزشی، ظاهر مدرن و خلاقیت فردی) خلق کرده است. این تقابل نهتنها تضاد مفهومی، بلکه تنش موجود در جامعه درحالگذار دبی را آشکار میسازد. در نهایت، پژوهش تأکید میکند که نظریه ون لیوون ابزار تحلیلی کارآمدی برای رمزگشایی لایههای ایدئولوژیک نهفته در گفتمان ادبی فراهم میآورد و نشان میدهد که زبان در رمان الکمالی صرفاً وسیله روایت نیست، بلکه خود عرصهای برای نزاع و گفتوگوی میان سنت و نوگرایی است.
