دانشگاه فردوسی مشهد زبان و ادبیات عربی 2008-7217 18 1 2026 03 21 Analysis of the Speech Acts in the Sermons of Imam Hasan al-Mujtaba (AS) in Response to the Fallacies of Opponents, Based on Searle's Theory واکاوی کنش‌های گفتاری خطابه‌های امام حسن مجتبی (ع) در پاسخ به مغالطه‌های مخالفان بر اساس نظریه سرل 1 23 47795 10.22067/jall.2026.92974.1533 FA زینب رحیمی مقدم دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، کاشان، ایران 0009-0002-6847-0992 عباس اقبالی استاد زبان و ادبیات عربی دانشگاه کاشان دانشکده ادبیات و علوم انسانی کاشان ایران روح اله صیادی نژاد دانشیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران 0000-0002-9401-9225 Journal Article 2025 05 13 The application of Searle's theory of speech acts constitutes one of the fields of study in the linguistics of literary texts. This theory describes and analyzes the types of acts, namely assertive, directive, commissive, expressive, and declarative, within a purposeful text. Through its application, one can discern the linguistic techniques speakers use in their discourse. In this context, this study aims to analyze the paradigm of "good argument" within the sermons of Imam Hasan al-Mujtaba (AS), utilizing Searle's model and a descriptive-analytical method, with the objective of identifying a valuable specimen of Arabic literary heritage, elucidating the connection between linguistics and Islamic studies, and achieving a deeper comprehension of his communicative patterns in refuting the fallacies of opponents such as Mu'awiyah and his companions. Among the findings of this research is that the opponents of Imam Hasan (AS) used various fallacies such as red herring, one-sided assessment, insult, complex question, trapping, enticement, irrelevant reasons, and falsehood to derive conclusions from invalid premises affirming their beliefs regarding opposition to the Divine Word and the superiority of the Imams (AS) concerning the issue of caliphate. It has been demonstrated that the Imam (AS), by employing speech acts, responded to the intellectual slips and invalid arguments of his opponents. Overall, the high frequency of assertive acts indicates Imam al-Mujtaba's (AS) approach of adopting an advisory strategy when dealing with adversaries. The directive and expressive acts, with lower frequency than assertive acts, reflect approaches of challenge and expediency, respectively, in refuting fallacies. Furthermore, the low frequency of commissive acts proves that in discourses that can be reliably referenced and trusted through the authority of revealed speech, committing to the occurrence of a truth holds no significant place. Since declarative acts entail the announcement of a new status, they find no place in the disputes of the Imam (AS). This indicates the discourse strategy of the best dispute used by the Imam (AS) in his encounters with opponents. کاربست نظریه کنش­های گفتاری سرل، یکی از عرصه­های مطالعه زبان­شناسی متون ادبی است. در این نظریه انواع کنش­ها؛ یعنی اظهاری، ترغیبی، تعهدی، عاطفی و اعلامی در یک متن هدفمند، توصیف و تحلیل و با استفاده از آن دانسته می­شود صاحبان سخن از چه فنون زبان­شناسی در کلام خود بهره می­برند. در این مجال به قصد شناسایی یکی از نمونه­های ارزشمند میراث ادبیات عربی و شناخت پیوند میان زبان­شناسی و مطالعات اسلامی و درک بهتر الگوهای ارتباطی امام حسن مجتبی (ع) در پاسخ به مغالطه­های مخالفان (معاویه، اصحاب وی و...)، واکاوی جدال نیک درخطابه­های ایشان براساس الگوی سرل و با روش توصیفی- تحلیلی مطمح نظر است. از جمله نتایج این پژوهش آن است که مخالفان امام حسن (ع) انواع مغالطه­ها از قبیل پارازیت، ارزیابی یک­طرفه، توهین، سؤال مرکب، تله­گذاری، تطمیع، دلیل نامربوط و دروغ را به کار می­بردند تا با مقدمات نامعتبر صدق عقاید خویش پیرامون مقابله با کلام الهی و برتری ائمه (ع) در مسئله­ی خلافت را نتیجه بگیرند و معلوم گشته که امام (ع) با کاربست کنش­های گفتاری، لغزش­های فکری و استدلال­های نامعتبر مخالفان را پاسخ می­دهد. در مجموع بسامد بالای کنش­های اظهاری از رویکرد امام مجتبی (ع) به راهبرد نصیحت در برابر معاندان حکایت می­کند و کنش­های ترغیبی و عاطفی با بسامد کمتر نسبت به کنش­گفت­های اظهاری به ترتیب رویکرد تحدی و مصلحتی در رد مغالطه­ها را بازتاب می‌دهد. همچنین بسامد اندک کنش­های تعهدی اثبات می­کند در گفتمان­هایی که با کلام وحی قابل استناد و وثوق است، متعهد شدن به وقوع حقیقت جایگاهی ندارد و از آنجا که کنش­های اعلامی، اعلان وضعیت جدید را در پی دارد؛ در مجادله­های حضرت جایگاهی ندارد که این امر از راهبرد گفتمان جدال أحسن امام (ع) در مواجهه با مخالفان حکایت می­ کند. https://jall.um.ac.ir/article_47795_11bd610a99ecb39c4be8335c6656ac19.pdf