دانشگاه فردوسی مشهدزبان و ادبیات عربی2008-721716220240822Study and analysis of the concept of literariness and its components from Adonis's point of viewبررسی و تحلیل مفهوم ادبیّت متن و مؤلفه‌های آن از نگاه ادونیس1184228410.22067/jallv16.i2.2105-1049FAسمیهبیگ قلعه جوقیدانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران0000-0003-0363-4124سید حسینسیدیاستاد گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران0000-0002-0057-3496Journal Article20210516The concept of literariness and its components remains one of the most contentious issues in literary criticism, as critics and scholars have yet to establish a definitive and precise definition. Among the few theorists who have proposed innovative perspectives on literariness is Adonis, a prominent Arab critic and literary theorist. His views extend beyond the narrow confines of poetic definition, entering the broader domain of literary theory. In this article, we employ a descriptive-analytical approach to examine literariness and its components from Adonis’s perspective. The necessity of such research lies in uncovering Adonis’s unique stance on literariness, which not only facilitates a deeper understanding of his poetic theory but also underscores his distinctive position as a literary theorist. Accordingly, this study aims to elucidate Adonis’s conception of literariness. To achieve this, we first outline the general understanding of literariness and its key components based on the perspectives of both Arab and Western critics. We then compare these foundational views with Adonis’s literary theories to derive his distinctive insights on the subject. The findings reveal that Adonis equates poetry with literariness in his theoretical framework. Like other Arab and Western critics, he employs literariness as a lens for evaluating the aesthetic dimensions of a text. Furthermore, Adonis posits that the stage of writing serves as a bridge between the initial (oral) phase and the third stage (literary modernity). In his view, poetry at this juncture evolves into an open structure, accommodating diverse interpretationsمفهوم ادبیّت‌متن و مؤلفه‌های آن، یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات در حوزه نقد ادبی به شمار می‌رود که علی‌رغم تلاش‌های فراوان ناقدان و ادیبان هنوز برای آن تعریفی قطعی و مشخص ارائه نشده است؛ ادونیس نظریهپرداز و منتقد برجسته عرب، یکی از معدود ناقدانی می‌باشد که توانسته درباره ادبیّت نظریات جدیدی را مطرح سازد. دیدگاههای وی در این عرصه از حوزه‌ی تعاریفی محدود، پیرامون شعر خارج گشته و وارد حوزه وسیع‌تری یعنی تئوری ادبیات گردیده است؛ لذا در مقاله حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی- تحلیلی، مفهوم ادبیّت و مؤلفه‌هایش را این بار از نگاه ادونیس موردمطالعه قراردادیم. آنچه بر ضرورت انجام چنین پژوهشی تأکید میکند، آن است که یافتن دیدگاه ویژه‌ی ادونیس نسبت به موضوع ادبیّت و مؤلفه‌های آن زمینه‌ساز درک صحیح‌تر نظریه شعر وی و برجسته ساختن جایگاه منحصربه‌فردش بهعنوان یک نظریهپرداز ادبی میگردد؛ ازاین‌رو هدف نگارندگان در این پژوهش تبیین سازی مفهوم ادبیت از منظر ادونیس می‌باشد که در راستای تحقق آن ابتدا، به تبیین مفهوم ادبیّت و مهمترین مؤلفه‌های آن را با تکیه‌بر نظرات ناقدان عربی و غربی پرداختیم سپس از طریق مقایسه این مبانی، با نظریات ادبی ادونیس تلاش نمودیم تا به دیدگاه ادبیّت وی دست‌یابیم. نتایج پژوهش حاکی از آن می‌باشد که ادونیس در نظریه ادبیتش واژه‌ی شعریت را معادلی برای ادبیّت قرار داده و بمانند ناقدان غربی و عربی از ادبیّت بهعنوان نظریه‌ای برای تأمل در داوری‌های زیبایی‌شناختی متن بهره گرفته است بعلاوه ازنظرش مرحله کتابت، بهمثابه حلقه پیوند میان مرحله اول (شفاهی) با مرحله سوم، (نوگرایی ادبی) می‌باشد و شعر در این مرحله به ساختاری باز با دیدگاههای متعددی تبدیل میگرددhttps://jall.um.ac.ir/article_42284_c828b4e93bd75e8f7307dbddedea6480.pdfدانشگاه فردوسی مشهدزبان و ادبیات عربی2008-721716220240822Feasibility of Contemporary Poetry Analysis Based on Gaston Bachelard's theory of spatial poetics [Case study: Analysis of Mustafa Jamaluddin's poems]امکانسنجی تحلیل شعر معاصر براساس نظریه بوطیقای فضای گاستون باشلار نمونه: تحلیل سرودههای مصطفی جمالالدین19354673710.22067/jallv16.i2.2402-1386FAالهامبابلی بهمهدانشآموختة دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران،0009-0004-8918-1158سید محمد رضیمصطفوی نیادانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران.0009-0002-4916-8034Journal Article20240306Adopting a poetic approach as a theoretical framework for analyzing and reinterpreting poetry can significantly enhance our understanding of the epistemological dimensions within a poet's work. The application of Gaston Bachelard's The Poetics of Space (1962), which examines lived spaces through a phenomenological lens, offers particularly valuable insights. This study employs Bachelard's framework to analyze Diwan Mustafa Jamal al-Din (1996) as a case study. The research presents a comprehensive overview of Bachelard's The Poetics of Space, focusing on spatial phenomena and their manifestations in selected poetic samples. Utilizing a qualitative approach and descriptive methodology, the study treats Bachelard's key concepts—including place, space, spatial exploration, and topophilia (place-friendliness)—as practical analytical tools rather than merely theoretical constructs. Special attention is given to space, home, and their imaginative representations as crucial elements in examining poetic imagery. Key findings reveal that spatial awareness in Jamal al-Din's poetry plays a vital role in uncovering the poet's psychological landscape. His treatment of space carries existential, sensory, and emotional dimensions, effectively constituting a poetic representation of dwelling. Furthermore, space emerges as both a sanctuary for imagination and a mental refuge, reflecting the poet's engagement with the world. The spatial element maintains profound connections with his imaginative universe.More broadly, space in Jamal al-Din's poetry functions as an ontological concept that mediates between microcosmic and macrocosmic perspectives. The study also demonstrates the successful application of Bachelard's framework, particularly through the concept of topophilia, while highlighting the interpretive power of this phenomenological approach in literary analysis.تطبیق رویکرد شاعرانگی نظریهپردازان بهعنوان چارچوب نظری در تحلیل اشعار شاعران و بازخوانی شعر آنان، میتواند در شناخت جنبههای کارآمدِ حوزه معرفتی شاعران، سهم بسزایی داشته باشد. بهکارگیری نظریه بوطیقای فضای گاستون باشلار (۱۹۶۲) بهعنوان یک نظریهپرداز فرانسوی که با نگاهی منحصر به فرد، به توصیف فضاهای زیسته میپردازد، میتواند در امکانسنجی بهکارگیری این رویکرد، در تحلیل شعر معاصر مؤثر باشد. از این رو، سرودههای مصطفی جمالالدین (۱۹۹۶)، شاعر شیعیِ عراقی با دارا بودن ظرفیتهای لازم، بهعنوان نمونه انتخاب شده تا رویکرد وی، بهمنزله چارچوب نظری در تحلیل اشعار، استفاده شود. در پرتو اهمیت مسئله، پژوهش حاضر با تبیینِ کلیِ رهیافت بوطیقای فضای باشلار، در توصیف پدیدار فضا، و سنجشْ در نمونههای منتخب، با رویکرد کیفی و روش کتابخانهای توصیفی – تحلیلی به تطبیق نظریه باشلار بر دیوان شاعر مذکور میپردازد. از آنجاکه معیار، مفاهیمِ شاخص و بنیادی باشلار در بوطیقای فضا (مکان، فضا، مکانکاوی، مکاندوستی) بهمثابه مفاهیمی کاربردی و نه صرفاً نظری است. بنابراین، نویسنده مهمترین شاخصهای این نگرش تحلیلی را در نمونهها واکاوی کرده، و فضا، خانه و تخیل آن، بهعنوان یکی از مهمترین جنبههای بررسی انگارهها و تصاویر شاعرانه بررسی‌شده‌اند. از دستاوردهای پژوهش آن است که شناخت فضا در شعر جمالالدین، اهمیت ویژهای در شناخت جهان ذهنی شاعر دارد. در شعر وی، فضا صبغهای وجودی، حسی، عاطفی داشته و بازنمودی از سکنی گزیدن شاعر است. از طرفی، فضا، نحوه مواجه شاعر با جهان بهمنزله مأمنی برای تخیل و سرپناهی روانی را متجلی کرده و عنصر فضا با جهان خیالیِ وی، پیوند خورده و مفهوم فضا و خانه تصویری از آرامش، صمیمت و حضور است. در یک نگاه کلی، از شعر جمالالدین چنین برمی‌آید که در یک مفهوم هستیشناسی عمومی در رابطهای شاعرانه که میان خرد و کلان وجود دارد، میتوان فضا را درک کرد. همخوانی و انطباق اغلب سرودههای شاعر با رهیافت بوطیقای فضای باشلار بهویژه در مفهوم مکاندوستی و توان این رویکرد پدیدارشناختی در تحلیل متون شعری، نیز از یافتههای پژوهش است.https://jall.um.ac.ir/article_46737_a79bf4899fdd57412a17965dd15003f5.pdfدانشگاه فردوسی مشهدزبان و ادبیات عربی2008-721716220240822Investigating the application of critical thinking skills based on Vygotsky's socio-cultural learning approach A case study of children's stories by Taghrid al-Najjarبررسی مهارتهای تفکر انتقادی براساس رویکرد یادگیری ویگوتسکی مطالعه موردی داستان‌های کودک «تغرید النجار»36524674510.22067/jallv16.i2.2406-1426FAآزادهقادریعضو هیئت علمی دانشگاه شهید باهنر، استادیار گروه زبان وادبیات عربی0000-0003-4975-1924علی اصغریاری اصطهباناتیعضو هیئت علمی دانشگاه شهید باهنر، استادیار گروه زبان وادبیات عربی0000-0001-5175-5639Journal Article20240626Since cognitive learning approaches—including Vygotsky’s social learning theory—support the development of critical thinking skills, applying the methodological foundations of these approaches can help institutionalize such skills in contemporary human life. This research examines the children's stories of Taghreed Al-Najjar, a contemporary Jordanian writer, analyzing the actions, performances, and dialogues of the characters through a descriptive method based on Facione’s six critical thinking skills models. Additionally, it explores how these skills can be taught using the principle of scaffolding, emphasizing the facilitating role of adults and more skilled peers within the child’s zone of proximal development (ZPD). The findings reveal that Taghreed Al-Najjar simplifies the cognitive complexities of critical thinking by applying social learning theory in her children's stories. Depending on the audience’s age group, self-regulation and interpretation skills rank first and second in priority, serving to enhance cognition, identity formation, character development, awareness, and knowledge generation in children. Furthermore, the skills of inference, analysis, evaluation, and explanation—supported by both emotional and cognitive educational strategies—have been central to the author’s objectives, ultimately contributing to a new perspective on the pedagogical potential of fictional texts. The study also highlights that, from Taghreed Al-Najjar’s perspective, language and culture serve as vital tools for advancing children’s cognitive development and mental structuring. از آنجایی که رویکردهای یادگیری شناختی، ازجمله یادگیری اجتماعی ویگوتسکی به مهارتهای تفکر انتقادی توجه دارد، کاربست مبانی روشمند این رویکردها برای نهادینه‌سازی این مهارت‌ها که از ضروریات زندگی انسان معاصر به شمار میآید، اثربخشی بسیار زیادی خواهد داشت. پژوهش پیش رو به بررسی داستان‌های کودکانه «تغرید النجار»، – نویسندة معاصر اردنی- میپردازد. این مطالعه با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بر مبنای مدل شش‌گانه مهارتهای انتقادی «فاسیونه» انجام میشود. هدف اصلی این پژوهش تحلیل کنش‌ها، عملکرد و گفتگوهای شخصیت‌ها در این‌گونة ادبی است و همچنین بررسی نحوة آموزش این مهارت‌ها با تأکید بر اصل سکوسازی و نقش تسهیل‌گری بزرگ‌ترها و همسالان ماهرتر در منطقة تقریبی رشد کودک میپردازد. نتایج پژوهش بیانگر این مهم است که «تغرید النجار» با کاربست بیان کودکانه در قالب داستان، آن را بسان ابزار میانجی برای رشد تفکر و خصوصاً تقویت تفکر انتقادی برگزیده‌است که در نهایت منجر به کمک در رشد شناختی و اجتماعی مخاطبش میگردد؛ با توجه به ردة سنی مخاطب، آموزش مهارت خودتنظیمی و تفسیر در ردة اول و دوم قرار دارد، که در راستای تقویت شناخت، هویت بخشی، شکل‌گیری شخصیت، آگاهی بخشی، تولید دانش برای کودک بکار گرفته‌شده‌اند؛ همچنین مهارت استنباط، تحلیل، ارزش‌گذاری و توضیح به ترتیب با تکیه بر دو راهبردِ آموزشیِ عاطفی و شناختی مورد توجه نویسنده بوده‌اند که منجر به ارائة ساحتی تازه از قابلیت‌های متون داستانی گردیده‌است و بیانگر آن است که از نگاه «تغرید النجار» زبان و فرهنگ، ابزارهایی برای افزایش رشد ساختارهای ذهنی کودک هستند.https://jall.um.ac.ir/article_46745_fc77eeae6b54251137390500c50c9172.pdfدانشگاه فردوسی مشهدزبان و ادبیات عربی2008-721716220240822Analyzing the magic of proximity in the creation of music and meaning in the epic "Majd al-Islam" by Ahmed Muharram based on Shafi’i Kadkani’s theoryتحلیل جادوی مجاورت در آفرینش موسیقی و معنا در حماسه «مجد الاسلام» اثر احمد محرم با تکیه‌بر نظریه شفیعی کدکنی53734666010.22067/jallv16.i2.2412-1489FAرمضانرضائیدانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران0000-0002-4611-7779زهرانصریدکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه اراک، اراک، ایران0000-0001-8180-9589محمدرضااسلامیاستادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران0009-0000-1544-0322Journal Article20241228The magic of proximity stands as one of the most significant elements in analyzing the musical structure of poetry, attracting considerable scholarly attention through its paradigmatic and syntagmatic dimensions. This phenomenon refers to the presence of specific phonetic and rhythmic balances within a poetic text. Both paradigmatic and syntagmatic relations represent crucial analytical tools in formalist criticism and semantic studies.A paradigmatic relationship denotes the connection between interchangeable linguistic units at the same structural level, while syntagmatic relations examine how words interact sequentially with their immediate context. The musical harmony between words, independent of their semantic value, often determines their proximate placement. These two axes serve as fundamental methods for identifying characteristics of artistic style in literary works.This research employs a descriptive-analytical approach to examine how the magic of proximity contributes to meaning creation and musicality in Ahmad Muharram's epic *Majd al-Islam*. The study's significance lies in elucidating the techniques that generate meaning, harmony, and musicality in Muharram's poetry, while revealing the stylistic and aesthetic qualities of this Islamic epic.The findings demonstrate that paradigmatic and syntagmatic relationships foster narrative coherence and semantic unity throughout *Majd al-Islam*. Muharram's strategic lexical combinations establish the work's distinctive stylistic framework. The skillful deployment of literary devices alongside phonetic features creates remarkable harmony and produces a unique musical quality that amplifies the text's conceptual emphasis.The epic's meticulous word selection particularly engages readers with Muharram's verse. When vocabulary is employed with precise intentionality, it generates both intellectual appeal and aesthetic pleasure. The resulting musicality elevates the discourse, transforming speech into an art form of noble expression. This linguistic craftsmanship explains the enduring appeal of *Majd al-Islam* among its audience.جادوی مجاورت یکی از مهمترین مباحث در تحلیل ساختار موسیقایی شعر است که موردتوجه پژوهشگران واقع‌شده و شامل محورهای همنشینی و جانشینی است. جادوی مجاورت به معنای توازنهای موسیقایی و آوایی در متن است. محورهای جانشینی و همنشینی از مهمترین ابزارهای مطرح شده در نقد فرمالیستی و علم معناشناسی به شمار میآیند. رابطه جانشینی، پیوند موجود میان واحدهایی است که به جای هم انتخاب میشوند و در همان سطح، واحدهای تازهای پدید میآورند. در محور همنشینی ارتباط واژه با واژههای پیش و پس از آن بررسی میشود. موسیقی مشترک بین واژهها بدون در نظر گرفتن بعد معنایی آنها منجر به حضور واژهها در کنار هم میگردد. محور جانشینی و همنشینی شیوهای برای تعیین ویژگیهای سبک هنری و ادبی به شمار میآید. این پژوهش قصد دارد تأثیر جادوی مجاورت را در آفرینش معنا و موسیقی به روش توصیفی - تحلیلی در حماسة «مجد الإسلام» واکاوی نماید. عاملی که بر ضرورت انجام این جستار تأکید میکند، تبیین روشهای مؤثر در آفرینش معنا، هارمونی و موسیقی شعر احمد محرم و کشف زیباییهای فنی و سبکی در حماسه «مجد الإسلام» برای مخاطب است. یافتههای این جستار حاکی از آن است که رابطه جانشینی و همنشینی موجب انسجام و اتحاد معنایی در حماسه «مجد الإسلام» شده است. همنشینی درست کلمات، عرصه را برای تمایز سبک این اثر حماسی فراهم کرده است. بهکارگیری صنایع ادبی و همنشینی آنها در کنار هم و بهرهمندی از مشخصات آوایی سبب هماهنگی و ایجاد موسیقی ویژهای در این اثر شده است و بدین ترتیب مفاهیم و معناها با تأکید بیشتری ذکر شده است. گزینش صحیح واژهها در این اثر حماسی موجب توجه بیشتر مخاطب به اشعار احمد محرم میشود؛ چراکه هنگامی‌که واژهای در معنای صحیح استفاده شود انسان مشتاق آن شده و این موسیقی برخاسته از کلمات سبب فخیم شدن سخن میشود.https://jall.um.ac.ir/article_46660_b2669d63937da65ee9e91cbfa1243e79.pdfدانشگاه فردوسی مشهدزبان و ادبیات عربی2008-721716220240822Reading The Myth Of The Foundation Of Transtextuality In The poems Of Abdul Karim Kasadخوانش اسطورهبنیاد ترامتنیت در سرودههای عبدالکریم کاصد74934674610.22067/jallv16.i2.2412-1485FAبهارصدیقیدانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران0000-0002-0677-9479Journal Article20241201The relationship between a text and other texts—whether in reading, description, criticism, or the analysis of literary and artistic works—has been explored by thinkers and scholars such as Julia Kristeva, Roland Barthes, Michael Riffaterre, and Gérard Genette. Among them, Gérard Genette, the French theorist and critic, has examined transtextuality in a more systematic and comprehensive manner. The motivation behind this study stems from the relative obscurity of Abdul Karim Kassad—a contemporary Arabic writer—along with his thoughts, poetry, and particularly his threshold texts, which have received little attention in existing research and critical works. In this article, the author applies Gérard Genette’s theory of transtextuality—with a focus on paratextuality and intertextuality—to analyze Kassad’s textual thresholds, particularly in his work Old Ponds, Lost Paradise. The findings of this research reveal two key points: 1. The paratexts in Kassad’s work—including the front and back cover designs, title thresholds, subtitles, birth certificate pages, and introductory sections—are predominantly authorial paratexts (originating from the writer himself) rather than publisher paratexts or those contributed by others. 2. Among the three types of intertextuality in Genette’s framework, two—explicit and implicit intertextuality—can be identified and analyzed in Kassad’s پیوند میان یک متن با متنهای دیگر در خوانش، توصیف، نقد و تحلیل آثار ادبی و هنری، مورد توجّه اندیشهمندان و صاحبنظرانی مانند یولیا کریستوا، رولان بارت، میکائیل ریفاتر و ژرار ژنت قرار گرفته است. ژرار ژنت، نظریهپرداز و منتقد فرانسوی البته گستردهتر و سامانیافتهتر از دیگران به بررسی و تحلیل «ترامتنیت» پرداخته است. آنچه نگارش جستار حاضر را به عنوان یک ضرورت در ذهن نگارنده مطرح ساخته است، ناشناخته بودن عبدالکریم کاصد، اندیشهها و اشعار او و بهویژه متنهای آستانهای این ادیب فرهیخته در پژوهشها و آثار نقد ادبی معاصر عربی بوده است.نگارنده در این نوشتار کوشیده است بر بنیاد نظریهی ترامتنیت ژرار ژنت و با تمرکز بر گونههای پیرامتنیت و بینامتنیت به خوانش اسطورهبنیاد آستانههای متنی عبدالکریم کاصد بهویژه در نگاشتهی «برکههای کهن، بهشت گمشده» بپردازد. دستاوردهای پژوهش پیشرو نشان میدهد پیرامتنها در طرح رو و پشت جلد، آستانهی عنوان، زیرعنوان، صفحات شناسنامه، پیشگویهی آغاز و در آستانههای متنی عناوین سرودههای این نگاشته از گونهی پیرامتنهای مؤلّفی یا انتشاراتی است تا پیرامتن شخص دیگر. همچنین از میان سه گونهی بینامتنیت مطرح در انگارهی ژنت، دو گونهی بینامتنیت صریح و ضمنی در آثار این ادیب قابل بازیابی و تحلیل است.https://jall.um.ac.ir/article_46746_f3ff512452bab41fce871de6cfbb2911.pdfدانشگاه فردوسی مشهدزبان و ادبیات عربی2008-721716220240822Analyzing the elements of Sternberg's triangular theory of love in the book "Toq al-Hamama" by Ibn Hazm al-Andalusiواکاوی عناصر مثلث عشق استرنبرگ در طوقالحمامه ابنحزم اندلسی941114663910.22067/jallv16.i2.2408-1449FAحسناسماعیل زادهدانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.0000-0001-8502-173Xعبدالمبینسوریدانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، ایران0009-0000-0287-8093Journal Article20240916Many scholars have explored the concept of love throughout history, but one of its earliest and most profound analysts was Ibn Hazm, the Andalusian writer, jurist, and philosopher. A polymath well-versed in all the sciences of his time, Ibn Hazm addressed the subject of love in his book Tawq al-Hamama (The Ring of the Dove) with unprecedented psychological insight. He structured his work into thirty chapters, each meticulously titled and analyzed, offering a comprehensive examination of love’s various dimensions. Centuries later, psychologist Robert Sternberg, former president of the American Psychological Association, proposed his Triangular Theory of Love, defining love as an interplay of three core components: intimacy, passion, and commitment. The dynamic relationship between these elements gives rise to different forms of love. Despite the richness of Arabic literary discourse on the psychology of love, this subject has not yet been sufficiently explored through modern theoretical frameworks. To bridge this gap, the present study applies Sternberg’s theory—which notably aligns with many of Ibn Hazm’s observations—to Tawq al-Hamama in an analytical-descriptive manner. This article seeks to answer two key questions: 1. Which of Sternberg’s three components (intimacy, passion, commitment) are present in Tawq al-Hamama? 2. Which of these elements appears most frequently? Through textual analysis, the study examines Ibn Hazm’s typology of love, its causes, and its challenges, drawing on his personal experiences and anecdotes. The findings reveal that all three components of Sternberg’s triangle—intimacy, desire (passion), and commitment—are prominently featured in Tawq al-Hamama, expressed through poetic narratives, prose, and introspective reflections. Additionally, the research highlights the adaptability of Sternberg’s theory to Ibn Hazm’s work, while also identifying mania obsessive love) and ideal love as the most recurrent themes in the text. بسیارند کسانیکه در باب عشق سخن راندهاند ولی از اولین کسانیکه بدان پرداخته است، ابنحزم، ادیب، فقیه و فیلسوف اندلسی؛ عالم و جامع علوم زمان خویش است؛ او در کتاب طوقالحمامه به صورت بیسابقه و بیمانند بهسان روانشناسی به عشق پرداخته است و کتاب خویش را بر سی باب مشتمل نموده و بر هر بابی اسمی قرار داده و در بیان و بررسی این ابواب قلم نهاده است، در سویی دیگر یکی از اندیشمندان حوزه روانشناسی به نام رابرت استرنبرگ رئیس پیشین انجمن روانشناسان آمریکا، عشق را به سان مثلثی میداند که از سه ضلع «صمیمیت » «میل » و «تعهد » شکل گرفته و رابطه هریک از این اضلاع انواع عشق را شکل میدهند. هرچند با وجود غنای ادبیات عربی در مسأله روانشناسی عشق، هنوز به اندازه شایستهای بدان پرداخته نشده، لذا جا داشت تا بدین موضوع از منظر این نظریه مهم حوزه روانشناسی پرداخته شود. نوشته حاضر تلاش نموده تا به شیوه تحلیلی– توصیفی، این نظریه را که به دیدگاههای ابنحزم بسی نزدیک است، بر کتاب طوقالحمامه تطبیق دهد و بدین وسیله روشن گردد که طوقالحمامه کدامین مؤلفهها را داراست؟ وکدامیک بسامد بیشتری دارند؟ او در این اثر کوشیده به مدد تجربه شخصی خویش انواع عشق را واکاوی نموده، علل و آفتهایش را بررسی نماید. نتایج بدست آمده حاکی از آن است که عناصر «صمیمیت» «میل» و «تعهد» در کتاب به صورت چشمگیری و به طرق مختلف به شکل داستانگونه در لابلای اشعار آمدهاند یا به شیوه نثر نمود یافتهاند. همچنین یافتههای پژوهش حاکی از انطباق این نظریه بر کتاب طوقالحمامه است، از سویی دیگر در خلال پژوهش عیان شد که شیدایی و عشق آرمانی از بیشترین بسامد در این کتاب برخوردارندhttps://jall.um.ac.ir/article_46639_44b0e2d8e04fcbd9674edde70eef902b.pdf