بازنمایی جایگاه زن در جامعه سنتی رمان‌های میرال الطحاوی؛ الخباء و نقرات الظباء

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

چکیده
احساس نیاز به بازگو کردن حقایق جامعه، نویسندۀ را به خلق آثاری وا می‌دارد که بافت و درون‌مایه‌ای اجتماعی دارند. جامعه‌شناسی ادبیات با بررسی محتوای آثار ادبی و رابطه آن با فضای اجتماعی، نشان‌دهنده جهان‌بینی حاکم بر متن است؛ بنابراین بررسی فرهنگ و رفتار افراد در آثار نویسنده می‌تواند به شناخت جامعه وی منجر ‌شود که این امر، بدون تردید سنگ بنای نخست و گامی مؤثر در جهت اصلاح ارزش­ها و هنجارهای نادرست نهادینه‌شده در دل این جامعه است. از این ‌رو، بررسی جایگاه زن عرب در جامعه سنتی ترسیم شده در رمان‌های «الخباء» و «نقرات الظباء» نوشته میرال الطحاوی، با روش توصیفی تحلیلی امری ضروری می‌نماید. چنین به نظر می‌رسد که نویسنده با طرح مسئله اصلی رمان بر محوریت زنان و سیطره فرهنگ‌عامه گذشته، آشفتگی‌ها، تحقیر و خوار داشت، ظلم­پذیری و سلطه سنت، تصویری تک‌بعدی و اغلب یک وجهی از یک زن منفعل عربی در محیطی بدوی و احیاناً حضری را به تصویر می‌کشد که تسلیم گفتمان حاکم است و اگر به‌ ندرت تمردی دارد، این تمرد به تغییر و بهبود وضعیت وی در خانواده و جامعه منجر نمی­شود. میتوان دریافت که زن کامل با تمام وجوه منشوری در جامعه مورد نظر نویسنده، جایگاهی ندارد و قهرمانان زن نه‌تنها تلاشی برای رهایی از قید و بند سنت ندارند، بلکه در ظلم به خود و زنان همانند خویش با گفتمان غالب همگام می­شوند تا کورسوی امید به تحول در میان شخصیت­های زن به خاموشی گراید. 

کلیدواژه‌ها


1.جنکینز، ریچارد. (۱۳۸۱). هویت اجتماعی، ترجمه تورج یاراحمدی. تهران: نشر شیرازه.
2.الجوهری، محمد. (۲۰۰۶). مقدمة فی دراسة التراث الشعبی المصری. الطبعة الأولی. قاهرة.
3.الحیدری، ابراهیم. (2003). النظام الأبوی و إشکالیة الجنس عند العرب. لبنان: دار الساقی.
4.زرافا، میشل. (۱۳۸۶). جامعه‌شناسی ادبیات داستانی. ترجمه نسرین پروینی. تهران: سخن.
5.ضیمران، محمد. (۱۳۸۹). گذر از جهان اسطوره به فلسفه. تهران: هرمس.
6.الطحاوی، میرال. (۲۰۰۱). الخباء. القاهرة: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
7.الطحاوی، میرال. (دون تا). نقرات الظباء. الطبعة الثانیة. دار شرقیات للنشر و التوزیع.
8.گیدنز، آنتونی. (۱۳۸۷). تجدد و تشخص. ترجمه ناصر موفقیان، چاپ پنجم. تهران: نشر نی.
9.وحیدا، فریدون. (1387). جامعه شناسی در ادبیات فارسی، چاپ اول. تهران: سمت.
10.ایریغاری، لوسی. (2007).سیکولوجیة الأنوثة مراة المرأة . ترجمه د.علی اسعد. الطبعة الاولی:منشورات دار الحوار.
11.طباطبایی، سمیه السادات و پراندوجی، نعیمه. (1398).«گذر از مردانگی به زنانگی در رمان La nuit sacree// لیلة القدر، اثر طاهر بن جلون». دانشگاه فردوسی: زبان و ادبیات عربی .سال یازدهم. شماره 1. 193-171.
 DOI: 10.22067/JALL.V11I2.68651
12.محمدپور، احمد و علیزاده، مهدی. (1390). «زنان و فرهنگ فقر». دانشگاه فردوسی: مجله علوم اجتماعی ادبیات و علوم انسانی. دوره 7. شماره . 1. صص166-197.   DOI: 10.22067/jss.v0i0.18993
13.محمدی، اویس و صادقی، زینب. (1392).نقد فمینیستی داستان کوتاه «مردی در کوچه» از کتاب«چشمانت سرنوشت من اند» از غادة السمان. دانشگاه فردوسی: زبان و ادبیات عربی. شماره 8. 113-85.   DOI: 10.22067/JALL.V518.24196
14.صحیفة القدس. (2002) قسم الادب و الفن. السنة الرابعة عشر. العدد ۴۱۷۸. الثلاثاء ۲۲ تشرین الاول(اکتوبر).
15.صالح، صلاح. (1998). قضایا السرد فی الروایة العربیة المعاصرة- أطروحة دکتوراه. جامعة دمشق.
16.عبدالموجود، حسن. (۲۰۱۱).«میرال الطحاوی فی حوار عن خیانة السیرة و الأهل..» نشر فی أخبار الأدب www.masress.com
17.السید، وائل. (۲۰۱۵). «صاحبة "نقرات الظباء" : صحراءنا تلال ملیئة بالخبایا و الحکایات و الأشعار»، حوار فی ۲۴ للدراسات الاعلامیة». 24.Ae/artice.aspx?articleld
18.قطب، سید. (2006). ندوة میرال الطحاوی عن روایة نقرات الظباء.النشر و التوزیع لکتب عربیة. www.kotobarabia.com
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.