نقد سبک‌شناسانه سروده «بکائیه إلی شمس حزیرانِ» عبدالوهاب البیّاتی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه کاشان

چکیده
سروده «بکائیّه إلی شمس حزیران» از جمله سروده‌های انتقادی وکوبنده عبدالوهاب البیاتی شاعر نامدار معاصر عربی(1926-1999) است که با زبانی ساده و درعین حال مبهم، به بازنمایی اوضاع سیاسی- اجتماعیِ کشورهای عربی و آسیب‌شناسیِ علل شکست ژوئن 1967 اختصاص یافته است. بیاتی خود را جدا از تعهد به جامعه و مردم آن نمی‌داند و در پرتو آن، پرداختن به جامعه از اصلی‌ترین دغدغه‌های شعری اوست. پژوهش حاضر بر آن است تا به بررسی سبکی سروده یاد شده بپردازد و می‌کوشد از رهگذر کاوش در سه سطح زبانی، ادبی و فکریِ اثر به ارزیابی و نقد سبک‌شناسانه آن اقدام نماید. از جمله جلوه‌های سبکی این متن، شکستن قالب‌های سنتی شعر، توجه به زمان ماضی، نماد پردازی و بینامتنی است. دیگر آن‌که شاعر برای بیان اندیشه مورد نظر به شکل مناسبی از ابزار زبانی بهره گرفته، به گونه‌ای که می‌توان تناسب دو سطح فکری و زبانی را به بهترین وجه شاهد بود. سطح فکری سروده نیز حکایت از آن دارد که گرچه بیاتی، ترسیم آشکاری از خواسته‌ها و آرزوهایش ارائه نمی‌دهد، با این‌همه در لایه پنهان و کم‌رنگ متن، دعوتِ عرب‌ها به همدلی و خیزش سیاسی را در دستور کار
دارد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
نهج البلاغه. (2003م). شرح و تحقیق: علی‌محمد علی دخیل، بیروت: دارالمرتضی.
پنکه ساز، إنعام. «الأسلوب و الأسلوبیه فی المعارضات». مجله التراث الأدبی، السنه الأولی، العدد الرابع.
التفتازانی، سعد الدِّین. (؟). شرح المختصر علی تلخیص المفتاح، قم: دارالحکمه.
جحا، میشال خلیل. (2003م). أعلام الشعر العربی الحدیث. بیروت: دارالعوده.
الجزائری، محمد. (2000م). تخصیب النص. الأردن: طباعه مطابعه الدستور التجاریّه.
خاقانی‌اصفهانی، محمد. (1389). «سبک شناختی قصیده لاعب النرد محمود درویش»، مجله انجمن ایرانی زبان عربی، ش17.
داد، سیما. (1382) فرهنگ اصطلاحات ادبی. تهران: انتشارات مروارید.
دیکسون کندی، مایک. (1385). دانشنامۀ اساطیر یونان و روم، ترجمۀ رقیه بهزادی، تهران: انتشارات طهوری.
رزوق، خلیل. (1995). شعر عبدالوهاب البیاتی فی دراسه الأسلوبیه، بیروت: مؤسسه الأشرف.
سروانتس. (1354هـ. ش). دن کیشوت، ترجمۀ پ. سیروان، تهران: چاپخانۀ سپهر.
سلیمی، علی-احمدی، محمدنبی. (2010م) «الأدب و عناصره الجمالیّه». مجله اللغه العربیه و آدابها، السنه السادسه، العدد العاشر.
سمیعی (گیلانی)، احمد. (1386). «مبانی سبک‌شناسی شعر»، فصل نامه ادب پژوهشی، شماره دوم.
شریم، جوزیف میشال. (1987م). دلیل الدراسات الأسلوبیه، بیروت: المؤسسه الجامعیه للدراسات و النشر و التوزیع.
شمیسا، سیروس. (1372). کلیات سبک‌شناسی. تهران: انتشارات فردوس.
...................... (1383). نقد ادبی. تهران: انتشارات فردوس.
شفیعی کدکنی، محمد رضا. (1358). موسیقی شعر. تهران: آگاه.
شوالیه، ژان-گرین، آلن. (1382). فرهنگ نمادها. تهران: انتشارات جیحون.
صبیحی، محی الدین. (1972). الدراسات التحلیلیه فی الشعر العربی المعاصر. دمشق: منشورات وزاره الثقافه و الإرشاد القومی.
عباس، حسن. (1998م). خصائص الحروف و معانیها، دمشق: منشورات اتحاد الکتّاب العرب.
عشری زاید، علی. (2008م). عن بناء القصیده العربیه الحدیثه، القاهره: مکتبه الآداب.
الغذامی، عبداللّه محمد. (2006). تشریح النص. المغرب: المرکز الثقافی العربی، الدار البیضاء.
قاسم الزبیدی، علی. (2009م). درامیّه النص الشعری الحدیث، دمشق: دار الزمان.
محمود خلیل، ابراهیم. (2010م). النقد الأدبی الحدیث من المحاکاه إلی التقلید، عمان: دار المسیره للنشر و التوزیع و الطباعه.
المسدی، عبدالسلام. (2006م). الأسلوبیه و الأسلوب، بیروت: دار الکتاب الجدید المتحده.
معروف، یحیی. (1378). العروض العربی البسیط، تهران: سمت.
الملائکه، نازک. (1989). قضایا الشعر المعاصر. بیروت: دارالعلم للملایین.
الهاشمی، السیّد أحمد. (2002). جواهر البلاغه فی المعانی و البیان و البدیع، شرح و تحقیق: حسن حمد، بیروت: دار الجیل.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.