طنز در آثار ادبی به شکلهای مختلفی نمود مییابد و نویسندگان برای آفرینش خنده از تکنیکهای متعددی استفاده میکنند؛ بهکارگیری بازیهای زبانی، ایجاد موقعیتهای خندهآور، ترسیم تصویرهای کاریکاتوری بهوسیلۀ کلمات، شخصیتپردازیهای کُمیک، کوچکنمایی، بزرگنمایی و ... ازجملۀ این تکنیکها میباشد. بدیعالزمان همدانی توانسته است، در مقامات خود از این تکنیکها بهره ببرد و در قالب طنز، مسائل و مشکلات اجتماعی جامعه خویش را به چالش بکشد. مقامۀ اصفهانیه، داستان کوتاهی است که همدانی در آن، رواج باورهای خرافی، عقبماندگی عوام و تعصبات دینی را در قالب ریشخندی انتقادی بیان کرده است. تحقیق حاضر در صدد است با روش توصیفی- تحلیلی به بررسی شگردهای طنزآفرینی بدیعالزمان همدانی در این مقامه بپردازد. آنچه ضرورت انجام این پژوهش را تبیین میسازد: اهمیتِ توجه به مقامات بهعنوان میراث ادبی و بررسی آن، از ابعاد مختلف است و میتوان آن را بهعنوان شاهکاری ادبی و الگویی طنزآلود از ادبیات قدیم، به طنزپردازان عصر حاضر معرفی کرد. نتایج حاصل از این جستار نشان میدهد: در این مقامه، تکیۀ همدانی در طنزآفرینی، بر تکنیکهای موقعیت محور و شخصیت محور بوده است. وی توانسته در قالب ریشخندی انتقادی و بدون آزار مخاطب، کاستیهای جامعه و سنتها و باورهای غلط مردمان زمانۀ خویش را بیان کند.
حسینی، سید مرتضی و سجاد زارع. (1393). «السخریة فی شعر إبراهیم طوقان». مجلة الأدب العربی. العدد الأول. السنة السادسة. الربیع و الصیف. صص 108-89.
صفایی، علی و حسین ادهمی. (1393). «نمود تکنیکهای طنز در ساختار پیرنگ داستانهای فرهاد حسنزاده». فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش زبان و ادبیات فارسی. شماره سی و دوم. بهار . صص166-119
صفایی، علی و حسین ادهمی. (1394). «نگاهی به مولفهها و الگوهای طنز در آثار هوشنگ مرادی کرمانی». پژوهشنامۀ ادب غنایی دانشگاه سیستان و بلوچستان. سال سیزدهم. شمارۀ بیست و چهارم. بهار و تابستان. صص 232-211.
طالبیان، یحیی و فاطمه تسلیم جهرمی. (1388). «مطایبه در کاریکلماتورها ویژگیهای زبان طنز». نشریه فنون ادبی. سال اول. شماره اول. سایت:uijs.ui.ac.ir
محمد، درانی. (2012). مفهوم الضحک فی الخطاب الفلسفی هنری برغسون نموذجاً. پایان نامۀ کارشناسی ارشد. الجزایر: دانشگاه وهران.
میمونه، سعیدی. (2012). بناء الشخصیة الکومیدیة فی مسرح عبدالقادر علولة. پایان نامۀ کارشناسی ارشد. الجزایر: دانشگاه وهران.
