بررسی تلویح گفتار در نمایشنامه «گنجشک گوژپشت» محمد الماغوط

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 دانش آموخته‌ی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه کاشان ،کاشان، ایران

چکیده
تلویح­گفتار یکی از اساسی­ترین موضوعات زبانشناسی کاربردی است که  نخستین بار توسط «گرایس» مطرح شد. وی برای گفتگوها­ی عامه­ی مردم، مبانی منطقی با عنوان اصول همکاری وضع کرد که نادیده گرفتن این اصول موجب پیدایش گفتار تلویحی می­شود. این نظریه کارکرد بسیار ویژه­ای در نمایشنامه دارد؛ چرا که نمایشنامه افزون بر دارا بودن عنصر «گفتگو» دارای مجموعه­ای از گفتارهای دو پهلو است که دربردارنده معانی ضمنی است. در این جستار نگارندگان سعی دارند  براساس مطالعات کیفی و با روش کاربرد شناسی زبان به تحلیل نمایشنامه «گنجشک گوژپشت» بر اساس نظریه گفتار تلویحی گرایس وی بپردازند تا از معنای ظاهری و روساخت نمایشنامه  به زیرساخت آن انتقال یابند و بتوانند پیام اصلی این اثر را به مخاطب منتقل نمایند. دستاورد این پژوهش بیانگر آن است که  اصول همیاری «گرایس» به‌وسیله شگردهای زبانی- بلاغی همچون اطناب، تکرار، استعاره­ی تمثیلیه، آیرونی و استفهام قابل نقض است. تلویح گفتارهای عرفی و عمومی  موجب می­شوند که مدلول­های تلویحی جدیدی به متن افزوده شود که به تقویت ژرف ساخت  و پویایی آن می­انجامد

کلیدواژه‌ها


 
1. آقا­گل­زاده، فردوس(1392). فرهنگ توصیفی تحلیل گفتمان و کاربرد­شناسی. تهران: نشر علمی.
2. أدواری العیاشی (2011). الاستلزام الحواری فی التداول اللسانی. الطبعة الأولی. منشورات الاختلاف.
3. التفتازانی، سعدالدین(1386). تلخیص المفتاح. چاپ هشتم. قم: دارالفکر.
4. الحمداوی، جمیل(2015) .التداولیات وتحلیل الخطاب. الطبعه الأولی. مکتبه المثقف.
5.___________.(2015).الاتجاهات­السیمیوطیقیه(التیارات و المدارس السیمیوطیقیه فی الثقافه العربیه).الطبعه الأولی. مکتبه المثقف
6. عبدالفتاح، یوسف (2001) .التداولیة عندالعرب. مصر: جامعة المنصورة
7. القزوینی، جلال الدین(د.ت) .الإیضاح فی علوم البلاغة. بیروت: دار المدنی.
8. الماغوط، محمد (2001). وطن فی وطن. دمشق: دارالمدی.
9. الماغوط، محمد(1967).العصفور الأحدب، دار المدی.
10. ندیم فاضل،محمد(2005). التضمین النحوی فی القرآن الکریم. المجلد الأول.مکتبه دارالزمان للنشر و التوزیع.
11. یول، جورج. (2010). التداولیة، الطبعة الأولی، بیروت: الدار العربیة للعلوم ناشرون.
12. احمدی، خادم حسین.(1387).«چیستی صدق در فلسفه اسلامی» .ماهنامه معرفت. سال هفدهم. شماره5. صص110-130.
13. بلخیر، عمر. (2001). « مدخل إلی دراسة بعض الظواهر التداولیة فی اللغة العربیة» مذکرة مقدمة لنیل شهادة الماجستیر الجمهوریة الجزایریة الدمقراطیة الشعبیة وزارة التعلیم العالی و البحث العلمی.
14.رحیمیان، جلال و آرانی عباس، بتول (1381). « منظور شناسی جمله های پرسشی در اشعار اخوان ثالث». مجله  ی علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز. دور بیست ویکم.صص 42-55.
15. زابلی­زاده، اردشیر، رامین گلشاهی و سید ندا موسوی( 1391). اصل همکاری گرایس در متون خبری بررسی معانی ضمنی دو خبر مشابه در ارتباط با اصل همکاری گرایس.فصلنامه پژوهش­های ارتباطی. شماره 2.صص90-61.  
16. شفق، اسماعیل. (1393). «سنجش صدق و کذب خبر در گزاره های ادبی». پژوهشنامه نقد ادبی و بلاغت. سال 3. شماره1. صص 87-102.
17. ظریفة، یاسة (2010). « الواظائف التداولیة فی المسرح «مسرحیة صاحب الجلالة لتوفیق الحکیم». جامعة منتوری :کلیة الدابو اللغات.
18.کرمی،بیژن(1390).«نگاهی اجمالی به زندگی مشقت­ها وشعرمحمدماغوط».پژوهش­های نقد و ترجمه زبان و ادبیات عربی.سال 1.شماره1. صص 95-114.
19.لهویمل، بادیس(2013). «الملازمات بین المعانی فی مفتاح العلوم للسکاکی: مقاربات تداولیه فی ضوء نظریه الاستلزام الحواری». مجله الدراسات اللغویه و الأدبیه. العدد الثانی. صص 28-55.
20. مهرپویا، سرور(1392). « دراسة و تحلیل لمسرحیة العصفور الأحدب» .دراسات الأدب المعاصر. السنة الخامسة. العدد التاسع عشر. صص47-60.
21. یارمحمدی، لطف الله. (1377). « مقابله منظور شناختی در زبان های انگلیسی و فارسی با عنایت به چارچوب های فکری یا راهبرد های تلویحی فرهنگی». نشریه  دانشکده ادبیات علوم انسانی. دانشکده ی شهید باهنر کرمان، دوره ی جدید. شماره ی سوم. صص 145-168.
22. یوسفیان کناری، محمد جعفر.(1390). «تحلیل سبک گفتار­های نمایشی در «ملودیشهر بارانی» اثر اکبر رادی(با تکیه بر نقش اشارتگر­های مکالمه­ای). فصلنامه ­ی علمی-پژوهشی نقد ادبی. س4. ش 16. صص 149-176.
 
23. Potts, Christopher.( 2012). The Logic of Conventional Implicatures. Oxford Studies in Theoretical Linguistics. Oxford University Press
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.