بازتاب گفتمان انقلاب و قیام مسلحانه در لایه‌های سبکی شعر مظفر النواب با تکیه بر قصیده «عبدالله الإرهابی»

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه یزد، یزد، ایران

چکیده
شعر بستری مناسب برای بیان ذهنیات، تجسم احساسات و تجلّی اندیشه­ها، نگرش­ها و آرمان­هاست و سبک­شناسی نیز ابزاری مناسب برای شناسایی هویّت انسانی، علمی، ادبی و ایدئولوژیک شاعر و نفوذ به دنیای درون اوست. سبک­شناسی جدید علاوه بر مباحث سبک­شناسی سنّتی، به محتوا، تأثیرگذاری افکار، اندیشه­ها، ایدئولوژی، مخاطبان و حتی فضای خلق اثر توجه دارد و به بررسی این موارد در لایه­های زبانی، ادبی و اندیشگانی می­پردازد تا بتواند تصویر دقیق­تری از شاعر ارائه دهد. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف بررسی موضوعات محوری قصیده «عبدالله الإرهابی» و تقابل اندیشه و اعتقاد شاعر با اندیشه حکّام و سران عربی و نمود آن در لایه­های مختلف زبانی، ادبی و اندیشگانی و همچنین چگونگی رویکرد شاعر با مسائل سیاسی-اجتماعی به روش توصیفی–تحلیلی انجام شده است. یافته­های تحقیق نشان داد که شاعر ضمن اعتقاد به مفاهیم بلند اسلامی و دینی چون شهادت، پایداری، قصاص، حمایت از مظلوم و... و با رویکرد واقع‌گرایانه و عینی به مسائل جامعه، به مقابله با ظلم و ستم طبقه حاکم و اهداف سازش­کارانه آنان با دشمنان بیگانه پرداخته و بر قیام مسلحانه به‌عنوان تنها راه‌حل کارآمد در مقابله با اندیشه و اهداف آنان تأکید می­ورزد؛ به‌گونه‌ای که این تقابل اندیشه را می­توان در سطوح مختلف زبانی قصیده به‌ویژه در سطح واژگان با بسامد واژگان حسی و رمزگان انقلابی و در سطح ادبی در تشبیهات حسی و ملموس شاعر و تضاد معانی دنبال نمود که سبکی صریح، حسی، هیجانی و واقع‌گرایانه به‌ این قصیده شاعر بخشیده است.
 

کلیدواژه‌ها


1. قرآن کریم
2. احمدی، بابک. (1378). ساختار وتأویل متن. چاپ چهارم. تهران: انتشارات مرکز.
3. أنیس، إبراهیم. (د.ت).  الأصوات اللغویة. مصر: مکتبة نهضة مصر.
4. البیّاتی، سناء حمید. (2007). التنغیم فی القرآن الکریم (دراسة صوتیة). جامعة بغداد: مرکز إحیاء التراث العلمی العربی العراق. جامعة کمبریج: مرکز الدراسات الإسلامیة و الشرق الأوسط.
5. پور ممتاز، علیرضا. (1372). فرهنگ جامع چاپ و نشر. تهران: مؤسسه نمایشگاه­های فرهنگی.
6. الخیر، هانی (2007). مظفر النواب- شاعر المعارضة السیاسیة و الغضب القومی. دمشق: دار رسلان.
7. درویش، محمود. (1971). شیء عن الوطن. بیروت: دارالعودة. الطبعة الأولى.
8. السعدنی، مصطفى. (1987). البنیات الأسلوبیّة فی­ لغة الشّعر العربی الحدیث. الإسکندریة: منشأة المعارف.
9. شمیسا، سیروس. (1373).  کلیات سبک‌شناسی. تهران: فردوس.
10. ضیف، شوقی. (2004). الفن ومذاهبه فی الشعر العربی. القاهرة: منشورات دار المعارف.
11. عباس، حسن. (1998). خصائص الحروف العربیة ومعانیها. دمشق: اتحاد الکتاب العرب.
12. علی، أسعد أحمد. (1958). تهذیب المقدمة اللغویة لعلایلی. الطبعة الثالثة دمشق: دار السوال للطباعة و النشر.
13. عید، رجاء. (1985).  لغة الشعر: قراءة فی الشعر العربی الحدیث. الإسکندریة: منشأة المعارف.
14. فتوحی، محمود رود معجنی. (1392). سبک­شناسی(نظریه­ها،رویکردها وروش­ها). چاپ دوم. تهران: سخن.
15. ـــــــــــــ. (1385). بلاغت تصویر. تهران: انتشارات سخن.
 16. قطب، سید. (2003). النقد الأدبی أصوله ومناهجه. القاهره: دار الشروق.
17. محمود خلیل، ابراهیم. (2010). النقد الأدبی من المحاکاة إلى التفکیک. عمان: دارالمسیرة.
18. الملائکة، نازک. (1977). قضایا الشعر المعاصر. بیروت: الطبعة السادسة. دار للملایین.
19. یاسین، باقر. (2003م). مظفر النواب - حیاتة و شعره. قم: دار الغدیر.
20. پشتدار، علمی محمد. (1389). «چشم انداز آزادگی و ادب اعتراض در شعر فارسی». دو فصلنامه علوم ادبی. سال سوم. شماره 5. صص 157-180.
21. رضوان، عبداللطیف. (2012). اللغة فی شعر النواب. رسالة الماجستیر. بإشراف الدکتور سعید شواهنة. فلسطین. جامعة النجاح الوطنیّة. نابلس.
22. صرفی، محمدرضا ومژگان ونارجی. (1394). «سبک­شناسی لایه­ای اشعار انقلابی ومذهبی طاهره صفار زاده». ادبیات پایداری دانشگاه کرمان. سال هفتم. شماره دوازدهم. صص 169 – 194.
23. طاهری، نجمه و محمد صادق بصیری، محمدصادص صرفی. (1393). «واژگان شناسی شعر اعتراض در ادبیات انقلاب اسلامی». پژوهش­های نقد ادبی و سبک­شناسی. شماره 2 (پی در پی 18). زمستان. صص 117- 142.
24. عمران پور، محمدرضا. (1388) «جنبه­های زیبایی شناختی(هماهنگی) در شعر معاصر». دانشکده ادبیات وعلوم انسانی. دانشگاه شهید باهنر کرمان. شماره 2. پیاپی 22. صص187 – 159.
25. عودة، مؤید عبدالرؤوف. (2006). مظفر النواب: التلقی النقدی واختلاف الطبعات. رسالة الماجستیر. إشراف عادل الأسطة. جامعة النجاح الوطنیة. نابلس: فلسطین.
26. کنفانی، غسان. (1968). «أبعاد و مواقف من أدب المقاومه الفلسطینیه». مجله الآداب. السنه16. العدد 4. 8-5. 136-131.
27. موشی، سامی کریم. (2011). «سیمیائیة العنوان والشخصیة التراثیة فی شعر مظفر النواب/الوتریات اللیلیة اختیارا». مجلة آداب ذی قار. المجلد 1. العدد 4. 128-141.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.