واکاوی تصویر، به‌ مثابه کارپایۀ شعر خلیل حاوی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

چکیده
شعر مدرن را شعر تصویر می­نامند؛ زیرا یکی از جلوه ­های هنر شاعری در عصر معاصر، تخیل بدیع و خلق تصاویر نو همراه با کشف رابطه ­ای جدید بین پدیده هاست. واکاوی تصویر، جهان کوچکی از دنیای بزرگ شاعر است و پرده‌برداری از آن، پرده برداشتن از ذات و وجود هنرمند است و شیوۀ تعامل او را با این جهان نشان می­دهد. تخیل عرصۀ وسیعی برای تصویر است چون در لحظه­ ای کوتاه، زمانی بیکران و در مکانی محدود، سرزمینی پهناور را به تصویر می­کشد. در پژوهش حاضر، به علت بعضی تمایلات خاصی که خلیل حاوی، شاعر معاصر لبنانی، در تصویر­گری­ داشته و خصوصیات تصویرهای دقیق و ملموس و عینی او را با رویکرد تحلیلی - توصیفی مورد بررسی قرار خواهیم داد تا با واکاوی مهم­ترین علل این ابداع شاعرانه و سازه­های اصلی شکل‌دهندۀ آن، بتوانیم با فضایی که بازنمود جهان­ بینی و نگرش خاص این شاعر تصویرگراست، آشنا شویم. بررسی این خصیصه و کارکرد آن در شعر حاوی به‌عنوان یکی از بن‌مایه‌های شناختی در شعر عربی، انتقال دهندۀ مفاهیمی چون فلسفه ­زدگی، ابهام، اضطراب و سرگشتگی به مخاطب است، مسلماً کشف و بیان این شاخصه­ ها در فهم بهتر مضامین ژرفِ فلسفی­ شعر این شاعر تأثیر زیادی دارد. نیز به‌کارگیری تصویر در شعر او که اغلب نمادین و رمزآلود است، به‌عنوان محوری اصلی برای بیان بزرگ­ترین تجربه ­های حسی و ذهنی شاعر مورد استفاده قرار می­گیرد.

کلیدواژه‌ها


کتابنامه
الف) کتاب‌ها
1. اسماعیل، عزالدین. (1981). الشعر العربی المعاصر: قضایا و ظواهره الفنیة و المعنویة. بیروت: دارالعودة و دارالثقافة.
2. اسوار، موسی. (1381). از سرود باران تا مزامیر گل سرخ. تهران: سخن.
3. باشلار، گاستون. (1392). بوطیقای فضا. ترجمۀ مریم کمالی- مسعود شیربچه. چاپ دوم. تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
4. براهنی، رضا. (1371). طلا در مس (در شعر و شاعری). تهران: نویسنده.
5. ــــــــــ. (1391). خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم. چاپ پنجم. تهران: نشر مرکز.
6. بکری، إلیاس. (2016). توظیف الرمز فی شعر خلیل الحاوی. رسالة ماجستیر. الجمهوریة الجزائریة: جامعة المسیلة.
7. حاوی، ایلیا. (1986). فی النقد و الادب. الطبعة الثانیة. بیروت: دارالکتاب اللبنانی.
8. حاوی، خلیل. (1993). دیوان (الأعمال الشعریة الکامله). بیروت: دارالعودة.
9. ـــــــــــ. (1972). الأعمال الکاملة. بیروت: دار العودة
10. ـــــــــــ. (1979 الف). الرعد الریح. ط1. بیروت: دارالعودة.
11. ـــــــــــ. (1979 ب). من جحیم الکومیدیا. ط1. بیروت: دارالعودة.
12. جیوسی، سلمی الخضراء. (2007). اتجاهات و الحرکات فی الشعر العربی الحدیث. الطبعة الثانیة. بیروت: مرکز دراسات الوحدة العربیة.
13. چدویک، چارلز. (1375). سمبولیسم. ترجمۀ مهدی سحابی. تهران: نشر مرکز.
14. سیدی، سیدحسین. (1390). زیبایی‌شناسی آیات قرآن. تهران: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
15. دست‌غیب، عبدالعلی. (1390). نقد ادبی و نوعیت متن. شیراز: نوید شیراز.
16. ــــــــــــــــ. (1373). نقد آثار احمد شاملو. چاپ پنجم. تهران: نشر آروین.
17. شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1380). شعر معاصر عرب. تهران: سخن.
18. ــــــــــــــــــــــ. (1357). صور خیال در شعر فارسی؛ تحقیق انتقادی در تطور ایماژ‌های شعر پارسی و سیر نظریه بلاغت در اسلام و ایران. چاپ هفتم. تهران: انتشارات آگاه.
19. ضاوی، احمد عرفات. (1384). کارکرد سنت در شعر معاصر عرب. ترجمۀ سید حسین سیدی. مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
20. عباس، احسان. (1384). رویکردهای شعر معاصر عرب. ترجمۀ حبیب الله عباسی. تهران: سخن.
21. عشری زاید، علی. (2006). استدعاء الشخصیات التراثیة. قاهره: دار غریب.
22. علی جمعه، عایدی. (2006). شعر خلیل حاوی (دراسة فنیة). بیروت: الهیئة العامة لقصور الثقافة. سلسلة کتابات نقدیة113.
23. فاطمی، سید حسین. (1379). تصویرگری در غزلیات شمس. چاپ دوم. تهران: امیر کبیر.
24. فتوحی، محمود. (1386). بلاغت تصویر. تهران: سخن.
ب) مقاله‌ها
1. فتوحی، محمود. (1383). «عاطفه، نگرش، تصویر، ادبیات و زبان ها». مطالعات و تحقیقات ادبی. بهار و تابستان. شماره یک و دو. صص 93-110.
2. میرزایی نیا، حسین و رضا محمدی و عباس گنجعلی. (1392). «تأثیرپذیری أدونیس از نظریۀ به هم پیوستگی عینی تی. اس الیوت». مجله علمی پژوهشی انجمن ایرانی زبان و ادبیات عربی. بهار. شماره بیست وشش.صص101-123.
3. نصیری، علی. (1389). «قرآن و زبان نمادین، ادیان و عرفان». معرفت. مرداد و شهریور. شماره سی و پنج. صص43-25.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.