ادبیات شفاهی عربی و انواع آن

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده

دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده
جستار پیش رو به بررسی بخشی از ادبیات شفاهی در زبان عربی می‌پردازد که از دو بخش تشکیل شده است. نخست ریشه­ های شکل­ گیری ادبیات شفاهی عربی و عوامل گسترش این ادبیات در بین کشورهای عربی بررسی‌شده است؛ عواملی مانند شهرنشینی و آشنایی با ادبیات ملل دیگر، فروپاشی خلافت عباسی، دولت مشعشعیان، زمینه­ های تاریخی مختلف کشورهای عربی و ملی­ گرایی. در ادامه به بررسی ژانرهای ادبیات شفاهی عربی می­پردازد. قالب­های کلاسیک ادبیات شفاهی عربی، مانند موالیا و زَجَل و همچنین قالب­های نو مانند مربع، موشحاتِ عامیانه و اشعار کوتاه و نیز انواعی مثل حداء و رکبانیه مواردی است که در این بخش مورد بررسی قرار گرفته است. همچنین برای نخستین بار دسته ­بندی تازه­ای از ادبیات شفاهی عربی ارائه شده است. در انتها چنین نتیجه­ گیری شده که ادبیات شفاهی عربی سه دوره مهم تاریخی دارد که مراحل سه­ گانه پیدایش ادبیات شفاهی عربی را شکل می­دهد. به‌ منظور ادامه بحث و مطالعه در زمینۀ ادبیات شفاهی عربی، پیشنهاد‌هایی نیز مطرح شده است.

کلیدواژه‌ها


کتابنامه
1. آیتو، جان. (1386). فرهنگ ریشه شناسی واژگان انگلیسی. ترجمه حمید کاشانیان. تهران: فرهنگ نشر نوـ انتشارات معین.
2. آدونیس (علی احمد سعید). (1391). پیش درآمدی بر شعر عربی. ترجمه کاظم برگ‌نیسی. تهران: نشر نی.
3. بدوی، عبده. (1981). الشعر فی السودان. الکویت: عالم المعرفه.
4. بلاوی، رسول. (1392). ساختارهای صرفی در گویش عربی خوزستان. آبادان: انتشارات هرمنوتیک.
5. پورعباسی، عباس. (1379). «نگاهی به شعر عربی شیعی در خوزستان». مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. شماره 74: صص 73 تا 86.
6. الجبوری، کامل سلمان. (2009). الادب الشعبی العراقی. بیروت: موسسه البلاغ.
7. الخزرجی، نضیر. (2010). نزهة القلم(قراءة نقدیه فی الموسوعة الحسینیه). بیروت: دارالعلم النابهین.
8. الخالدی، محمد. (2010). الشعرالشعبی العربی.2 ج. بیروت: موسسه البلاغ.
9. الخاقانی، علی. (1376). فنون الادب الشعبی. الحلقه الاولی و الثانیه. قم: انتشارات المکتبه الحیدریه.
10. الرّافعی، مصطفی‌صادق. (2001). تاریخ آداب العرب. جزءُ الثالث، بیروت: دارالکتب العلمیه.
11. الذهبی، محمدرضا. (2004). الشعرالشعبی والغناء فی العراق والجزیرة العرب. بیروت: الدار العربیه للموسوعات.
12. الساری، ناصرمحسن. (2008). دیوان الشعر الشعبی. بیروت: الدار العربیه للموسوعات.
سکرانی. فاضل. (1377). دیوان السکرانی. قم: انتشارات شهید.
13. سکرانی، عادل. (1389). گزیده‌هایی از شعر عادل سکرانی. ج 2. تهران: انتشارات شادگان.
14. سوکولوف، یوری. (2000). فولکور قضایاه و تاریخه. ترجمه حلمی شعراوی و عبدالحمیدحوّاس. قاهره: مکتبه الدراسات الشعبیه.
15. شفیعی‌کدکنی، محمدرضا. (1386). موسیقی شعر. تهران: نشرآگه.
16. الشمری، ربیع. (1987). العروض فی الشعر الشعبی العراقی. بی‌جا: دار الحریه الطباع.
17. الشیبی، کامل مصطفی. (1380). تشیع و تصوف. ترجمه علیرضا قراگوزلو. تهران: انتشارات امیرکبیر.
18. العاکوب، عیسی. (1374). تأثیرپند پارسی بر ادب عرب. ترجمه عبدالله شریفی خجسته. تهران:
19. انتشارات علمی فرهنگی.
20. عزیزی‌بنی‌طرف، یوسف. (1373). نسیم کارون. تهران: نشر آنزان.
21. ــــــــــــــــــــــــــــــــــ. (1372). قبایل و عشایر عرب خوزستان. تهران: ناشر مؤلف.
22. عنایت، حمید. (1389). سیری در اندیشه سیاسی عرب. تهران: انتشارات امیرکبیر
23. غنیمی هلال، محمد. (1373). ادبیات تطبیقی. ترجمه و تعلیق سید مرتضی آیت الله زاده شیرازی. تهران: انتشارات امیرکبیر.
24. الفاخوری، حنا. (1388). تاریخ ادبیات عرب. ترجمه عبدالمحمد آیتی. تهران: انتشارات توس.
25. فتوحی، محمود. (1378). نظریه تاریخ ادبیات. تهران: انتشارات سخن.
26. قنواتی، محمد. (1384 تیر). «ویژگی‌های ادبیات شفاهی». کتاب ماه کودک ونوجوان. شماره 93: صص 77 تا 80.
27. ـــــــــــــــ. (1383). «بررسی تطبیقی ادبیات شفاهی مردم فارس و عرب خوزستان». پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان. شماره 39: صص 28 تا 43.
28. کنعانی زاده، عادل. (1391). جنبه‌های غنایی در شعر معاصر عرب در خوزستان. تهران: نشر شادگان.
29. گویارد، ام. اف. (1374). ادبیات تطبیقی. ترجمه علی‌اکبرخان محمدی. تهران: پاژنگ.
30. مکاریک، ایرنا. (1388). دانش‌نامه نظریه‌های ادبی معاصر. ترجمه مهران مهاجر و محمد نبوی. تهران: آگه.
31. موسوی، شهاب الدین المعروف بابن معتوق. (1885). طراز البلغاء و خاتمه الفصحاء. ضبطُ و وقف علی طبعهِ المعلم سعید الشرتونی اللبنانی. بیروت: المطبعه الادبیه.
32. ولک، رنه و وارن، آوستن. (1382). نظریه ادبیات. ترجمه ضیاء موحد و پرویز مهاجر. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
33. منبع الکترونیک:
http://library.tebyan.net/newindex.aspx?
34. الشیبی، کامل مصطفی. الادب الشعبی مفهومه و خصائص
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.