مطالعه نشانه شناسانه اشعار وطنی شوقیات

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

پردیس فارابی دانشگاه تهران

چکیده
 
 چشم‌انداز گسترده و گوناگون شعر احمد شوقی، نشان از قدرت تخیّل و میزان پویایی آن دارد. نشانه­ های خودنما، آرزوهای قلبی شاعر را به نمایش می­گذارد و عاطفه ­ی خواننده را بر می­انگیزد. این نشانه­ ها همراه با تصویرهایی آکنده از دل‌تنگی، برای القای پیام وطن‌دوستی و ملی­گرایی و در بیان تأثرات ذهنی شوقی به مخاطبان پویانمایی می­کنند. پژوهش حاضر می­کوشد با روش توصیفی- تحلیلی، جلوه ­هایی از حس ملی­گرایی شاعر را در چهار محور نشانه­ های زیبایی ­شناختی کلام، نشانه­ های زمانی و مکانی، نشانه­ های مربوط به هنجار گریزی نحوی و تحلیل متن به اعتبار محور افقی و عمودی بررسی کند. این نشانه­ ها نه‌ تنها به‌ قصد هنرنمایی ادبی و آفرینش تصاویر شعری، بلکه در جهت تولید معنا، برجسته ­سازی افکار و تجارب روحی و عاطفی شاعر به کار گرفته شده­اند. این نشانه ­های معنایی باعث افزایش عاطفه در کلام، تصویر آفرینی، جلوه­گری کلام و برانگیختن حس نوستالژی، و درنتیجه باعث ایجاد خوانش­های متعدد در ذهن مخاطب خواهد شد.

کلیدواژه‌ها


الف- کتاب ها
1. احمدی، بابک. (1386). از نشانه های تصویری تا متن. چاپ هفتم. تهران: نشر مرکز.
2. الأحمر، فیصل. (2010). معجم السیمیائیات. الطبعة الأولی. بیروت: الدار العربیة للعلوم.
3. امامی، نصرالله. (1382). ساخت گرایی و نقد ساختاری. چاپ اول. اهواز: رسش.
4. تشاندلر، دانیال. (2008). أسس السیمیائیة. ترجمه طلال وهبة. مراجعة میشال زکریا. الطبعة الأولی. بیروت: المنظمة العربیة للترجمة.
5. جحا، میشال خلیل. (1999 م). أعلام الشعر العربی الحدیث من أحمد شوقی إلی محمود درویش. الطبعة الأولی. بیروت: دارالعودة.
6. جیرو، بییر. (2016). السیمیائیات. ترجمة منذر عیاشی. الطبعة الأولی. دمشق: دار نینوی.
7. الحوفی، أحمد محمد. (1978). وطنیة شوقی دراسة أدبیة تاریخیة مقارنة. القاهرة: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
8. دی سوسیر، فردینان. (2014). فصول فی علم اللغة العام. ترجمه أحمد نعیم الکراعین. الإسکندریة: دار المعرفة الجامعیة.
9. سجودی، فرزان. (1387). نشانه شناسی کاربردی. چاپ اول. تهران: نشر علم.
10. سیبیاک، تامس آلبرت. (1391). درآمدی بر نشانه‌شناسی. ترجمه محسن نوبخت. تهران: نشر علمی.
11. شوقی، أحمد. (2004 م). الشوقیات لأمیرالشعراء أحمد شوقی. راجعه و ضبطه یوسف الشیخ محمد البقاعی. الطبعة الأولی. بیروت: دار الکتاب العربی.
12. صفوی، کورش. (1383). از زبان شناسی به ادبیات. چاپ دوم. تهران: شرکت انتشارات سوره.
13. الطریفی، یوسف عطا. (2009). أمیر الشعراء أحمد شوقی حیاته وشعره. الطبعة الأولی. بیروت: الأهلیة للنشر والتوزیع.
14. عطوات، محمد عبد عبدالله. (2004). أحمد شوقی. الطبعة الأولی. بیروت: دار المناهل.
15. الفاخوری، حنا. (1986 م). الجامع فی تاریخ الأدب العربی. الطبعة الأولی. بیروت: دار الجیل.
16. فضیلت، محمود. (1385). معنا شناسی و معانی در زبان و ادبیات. چاپ اول. کرمانشاه: انتشارات طاق بستان.
17. مبارک، زکی. (2013 م). أحمد شوقی. الطبعة الأولی. القاهرة: شرکة نوابغ الفکر.
ب- مقالات
1. اناری، ابراهیم؛ سمیرا فراهانی. (1390). "نشانه شناسی قصیده "سفر ایوب" بدر شاکر السیاب". مجلۀ ادب عربی. دوره 3. شمارۀ 3. صفحات 157-180.
2. حسینی معصوم، محمد؛ شیرین آزموده. (1391). "بررسی نشانه شناسی ساختارگرای شعر"ارغنون" هوشنگ ابتهاج". نشریۀ پژوهش‌های ادبی و بلاغی. شمارۀ 1. صفحات21-31.
3. حق شناس، علی محمد؛ لطیف عطاری. (1386). "نشانه شناسی شعر". مجلۀ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. دورۀ 58. شمارۀ 3. صفحات 19-45.
4. زارعی کفایت، حشمت الله؛ ناصر محسنی نیا. (1392). "صورت گرایی و آشنایی زدایی در شعر ابوالقاسم شابی". مجلۀ نقد ادب معاصر عربی. سال 3. شمارۀ 7. صفحات 153-157.
5. فرهنگی، سهیلا؛ محمد کاظم یوسف پور. (1389). "نشانه شناسی شعر الفبای درد سرودۀ قیصر امین پور". فصلنامه علمی پژوهشی کاوش نامه. دوره 11. شمارۀ 21. صفحات 143-166.
6. کمال‌جو، مصطفی و دیگران. (1395) "بررسی مفهوم زمان در شعر محمود درویش و قیصر امین پور". فصلنامه پژوهش های ادبیات تطبیقی. دورۀ 4. شمارۀ 2. صفحات 109-132.
ج. پایان نامه‌ها
1. نصرتی، شعبان. (1394). معناشناسی شناختی قلب در قرآن کریم. قم: دانشگاه قرآن و حدیث.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.