بررسی قضایای نقدی - ساختاری از دیدگاه ابن خلدون

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه کوثر

2 دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) قزوین

چکیده
این نوشتار به بررسی قضایای نقدی – ساختاری از منظر ابن خلدون می‌پردازد. این نویسنده بزرگ صرف‌نظر از تاریخ‌نگاری، علم اجتماع و فلسفه در عرصه نقد ادبی هم دارای دیدگاه‌های ارزشمندی است. ازجمله این نظریات می‌توان به تعریف ایشان در مورد ادب و مفهوم نقد و جایگزینی واژه (ملکه) به‌جای (موهبت) که می‌توان از ابداعات وی برشمرد، اشاره نمود. هدف اصلی در این مقاله آن است که آراء و رویکردهای ادبی ابن خلدون به‌درستی بیان شده و نیز تلاش می‌شود تا با بهره‌گیری از روش پژوهش ادبی و تاریخی دیدگاه‌ها و شیوه وی و همچنین مطالعه بحث‌های مرتبط با نقد دوره اندلس توصیف و تحلیل شود. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد، ابن خلدون که ازجمله طرفداران ترجیح لفظ بر معنا است، پیرامون تعریف ذوق و اسلوب به‌عنوان معیارهای نقد و سه اسلوب شعر و نثر و قرآن، نگرش ویژه‌ای دارد. او به تبیین ارتباط خاصی میان دین و شعر و کلام مصنوع پرداخته است. با اهتمام به مجموعه رویکردهای نقدی ابن خلدون و تجمیع دیدگاه‌های ایشان می‌توان به تلقی نسبتاً جامعی از شخصیت ادبی- نقدی او دست پیدا نمود.

کلیدواژه‌ها


1. ابراهیم، عبدالحلیم. (1408). المعجم الوسیط. چاپ سوم. بی جا: مکتب نشر الثقافة الاسلامیة.
2. ابن جعفر، قدامه. (بی تا). نقد الشعر. تحقیق: محمد عبدالمنعم الخفاجی. بیروت: دارالکتب العلمیة.
3. ابن خلدون. (بی تا). العبر ودیوان المبتدأ والخبر فی أیام العرب والعجم والبربر و من عاصرهم من ذوی السلطان الأکبر. اعتنى به أبو صهیب الکرمی. الریاض: بیت الأفکار الدولیة.
4. ابن خلدون، عبدالرحمن. (1359). مقدمه. ترجمه محمد پروین گنابادی. چاپ چهارم. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب. دیباچه مؤلف سرا.
5. ابن خلدون، عبدالرحمن. (1401). تاریخ ابن خلدون. ج 7. بیروت: دارالفکر.
6. ابن خلدون، عبدالرحمن. (1958). مقدمه. تحقیق علی عبدالواحد وافی. قاهرة: لجنة البیان العربی.
7. ابن خلدون، عبدالرحمن. (1967). مقدمه، بیروت: دارالکتاب اللبنانی للطباعة و النشر.
8. ابن قتیبه. (2003). الشعر و الشعراء. تحقیق و شرح أحمد محمد شاکر. ج 1. قاهرة: دارالحدیث.
9. جاحظ، عمرو بن بحر. (بی‌تا). البیان و التبیین. تحقیق: علی ابوملحم. ج 1و2. دار و مکتبة الهلال. بیروت.
10. جبور، عبدالنور. (1979). المعجم الادبی. بیروت: دارالعلم للملایین.
11. جرجانی، عبدالقاهر. (بی تا). دلائل الإعجاز. تحقیق محمود شاکر ابوفهر. مطبعة المدنی.
12. الجوزو، مصطفی. (1981). نظریات الشعر عند العرب. ج 1. چاپ اول. بیروت- لبنان: دارالطلیعة للطباعة و النشر.
13. الحصری، ساطع. (بی تا). دراسات عن مقدمة ابن خلدون. بیروت: دارالکتاب العربی.
14. رضازاده شفق، صادق. (1329). «ابن خلدون و فلسفه تاریخ». نشریۀ دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز. ش 7.
15. طرموز، عکاب. (2002). الإتجاهات الأسلوبیة المعاصرة فی دراسة النص القرآنی. أطروحة دکتوراه کلیة التربیة/ جامعة الأنبار.
16. عباس، احسان. (1981-1983). تاریخ النقد الادبی عند العرب. الطبعة الثالثة و الرابعة. بیروت: لبنان: دارالثقافة.
17. عبدالمطلب، محمد. (1984). البلاغة و الأسلوبیة. الهیئة المصریة العامة للکتّاب.
18. العماری، علی. (1382). الذوق الأدبی کما یراه ابن خلدون. نشریه علوم انسانی. الأزهر. السنة السادسة و الثلاثون. الجزء 2.
19. العنزی، رفید بندر. (2011-2012). ابن خلدون ناقداً. جامعة الشرق الأوسط.
20. المرزبانی، ابوعبدالله محمد بن عمران. (بی‌تا). الموشح فی ماخذ العلماء علی الشعراء. تحقیق علی البجاوی. قاهره. مصر: دارالنهضة.
21. نصری، آلبرت. (1363). برداشت و گزیده‌ای از مقدمه ابن خلدون. ترجمه محمد علی شیخ. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
22. وافی، عبدالواحد. (1975). الأعلام (عبدالرحمن بن خلدون). مصر: الهیئة العامة المصریة للکتاب
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.