آواهای القاگر در مرگ نگاره‌های بدر شاکر السیاب با تکیه‌بر نظریه موریس گرامون

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فردوسی مشهد،ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی مشهد ، ایران

چکیده
زبان، مجموعه‏ی آوا­هایی است که القاگر احساسات و عواطف گونه‏گون و انگار­هایی از رنگ­ها و رایحه­ها هستند؛ بدین ترتیب، زبان، توده‏ای از آوا­ها و نشانه­های نابسامان نیست؛ بلکه شبکه‏ای است نظام‏مند و درهم بافته از لایه­ها و پیوند­ها یعنی هر پاره از گفتار یا متن، از خلال همکاری و پیوستگی همه سطوح زبانی متمایز، سازمان‌دهی می­شود.
هدف پژوهش حاضر، تحلیل و ارزیابی آوا­های القاگر در سروده­های بدر شاکر السیاب است؛ یکی از مباحث برجسته‏ای که باید در اشعار این سراینده نامدار به‌صورت جدی مورد توجه قرار گیرد، بحث آوا­ها و القا­هاست. شاعر جیکور یکی از شاعران چیره‏دستی است که از آواها، برای همراه ساختن خواننده با خویش بهره‌ی فراوان برده است؛ نگارندگان در این جستار کوشیده‏اند تا بر بنیاد نظریه موریس گرامون، زبان‌شناس نامدار فرانسوی به خوانش و تحلیل القاگری آواها در سروده‏های سراینده سوگوار عراق، بدر شاکر السیاب دست یازند و در این راستا با کاربست روش توصیفی –تحلیلی به بررسی نشانه­ها و شاخصه­های موسیقایی سروده­های بدر شاکر السیاب به‏ویژه واکه‌ها و همخوان‌ها پرداخته‏اند؛ خوانش و تحلیل چکامه‏های بدر شاکر السیاب بر بنیاد نظریه آواهای القاگر گرامون نشان می­دهد که متناسب با مضامین چکامه‌های سیّاب و متأثّر از نفوذ عمیق و ژرف روح سوگباری و اندوه در اندیشه و زبان شاعر،  واکه‏­ها و همخوان‏های پربسامد سروده‏های او نیز همین بار معنایی منفی، تیره و حزن‏آلود را تکرار می‏کنند؛ به دیگر بیان، یافته‏های این پژوهش نشان می‏دهد که آوا­های القاگر در سروده‏های بدر شاکر السیاب به توصیف شکست روحی و جسمی مردمان سرزمین شاعر می­پردازد و از لحاظ آوایی، اشعار او مرگ‏نگاره‏هایی است از شک و تردید، سرخوردگی و دل‌مردگی و اندوه و بدبینی.
 

کلیدواژه‌ها


مک موان،ام کی.سی.واریک فویج.(1373) .آواشناسی وواجشناسی.مترجم محمدفائض –جواد نصرتی نیا.چاپ اول .تهران: روایت.
2.بلاطه،عیسی.(1971).بدرشاکر السیاب.حیاته وشعره.بیروت:دارالنهار
3.ثمره،یدالله.(1371).منابع آواشناسی زبان فارسی،چاپ سوم.تهران:نشردانشگاهی
4.حق شناس،علی محمد.(1388).آواشناسی (فونتیک).چاپ دوازدهم ،تهران: آگاه
5.خلف رشید، نعمان .(2006).الحزن فی شعر بدر شاکر السیاب، الطبعة الأولی.بیروت:الدار العربیة للموسوعات
6.خیربک،کمال .(1986).حرکة الحداثه فی الشعر العربی المعاصر. بیروت:دارالفکر
7.رجائی ،نجمه .(1381). اسطوره های رهایی: تحلیل روانشناسانه اسطوره در شعر عربی معاصر. مشهد: دانشگاه فردوسی
9.السیاب،بدرشاکر.(1968).دیوان منزل الأقنان .الطبعة الثانیة.بیروت :دارالعلم للملایین
10.السیاب،بدر شاکر(1971).الاعمال الشعریة الکاملة .جزءان ،الطبعة الثانیة. بیروت : دارالعودة
11.السیاب،بدرشاکر(2000).الاعمال الشعریة الکاملة.مقدمه ناجی علوش.الطبعة الثالثة.بیروت:دار الحریة
12.السیاب، بدر شاکر(2005).دیوان بدر شاکر السیاب.بیروت: دارالعودة
13.السیاب،بدرشاکر(2006).ثوره الشعر ومرارة الموت.هانی الخیر.دمشق:دارسلان
14.شفیعی کدکنی، محمدرضا.(1373).موسیقی شعر. چاپ چهارم. تهران :آگاه
15.شعراوی،عبدالمعطی.(1982).أساطیر إغریقیة (أساطیرالشرق).الطبعة الأولی.الجزء الأول.القاهرة:اتحّاد الکّتاب العرب
16.صفوی،کوروش.(1383).زبان شناسی به ادبیات(شعر)جلد اول.چاپ اول . تهران: سوره مهر
17.صفوی،کوروش.(1390).از زبان شناسی به ادبیات(شعر). جلد دوم.چاپ سوم.تهران: سوره مهر
18.الضاوی،احمدعرفات.(1384).کارکرد سنت درشعرمعاصر عرب.ترجمه سید حسین سیدی.چاپ اوّل.مشهد : دانشگاه فردوسی مشهد
20. عباس،حسن.(1998).خصائص الحروف العربیة ومعانیها.دمشق:اتحاد الکتاب العرب
21.عبدالجلیل،منقور.(2001).علم الدلالة.دمشق: اتحاد الکتاب العرب
22.عبدالمطلب، محمد.(1984).البلاغة والاسلوبیة.مصر:الهیئة المصریه العامه للکتاب
23.قویمی،مهوش .(1383).آوا والقا رهیافتی به شعراخوان ثالث.تهران : هرمس
24.کمال زکی،احمد.(1991).دراسات فی النقد الأدبی.بیروت: دار الأندلس
25.الکندی،محمدعلی.(2003).الرمز والقناع فی الشعر العربی الحدیث(السیاب،نازک والبیاتی).بیروت: دار الکتاب الجدیدة
26.مارتینه ،آندره.(1380).توازن دگرگونیهای آوایی:جستاری در واجشناسی در زمانی.تهران :هرمس
27.الملائکه،نازک.(1923).قضایا الشعر المعاصر،بیروت: دار العلم للملایین
28.احمدی چناری،علی اکبر.(1392).«بررسی تطبیقی مفهوم مرگ در چکامة«سرزمین ویرانِ الیوت و اشعار سیاب بر مبنای نظریة کهن الگو ها». مجله زبان و ادبیات عربی. سال پنجم. شماره هشتم.صص1-28
29.متحدین،ژاله.(1354).«تکرار،ارزش صوتی وبلاغی آن».جستارهای ادبی. شماره 43.صص483تا530
30.مختاری، قاسم و فریبا هادی پور.(1395).«القاگری آواها در خطبه ی جهاد براساس دیدگاه موریس گرامون» پژوهش نامه علوی.پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی. سال هفتم .شماره اول.صص 111-137
.31gerammont,Maurice(1965). petit traite de versification francais.paris:A.coiln
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.