الگوی حل مسئله و جریان معنا در بازنمایی کنشگران اجتماعی بر اساس رویکرد هوئی و ون‌لیوون: مطالعه موردی داستان «معرض الجثث»

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

زینب قاسمی اصل

استادیار گروه آموزش زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

https://doi.org/10.22067/jall.2026.99233.1681

چکیده

چگونگی بازتولید معنا در داستان «معرض الجثث» از طریق تعامل میان ساختار روایی و شیوه‌های بازنمایی کنشگران اجتماعی ایده محوری پژوهش حاضر است. بدین منظور چارچوب نظری الگوی حل مسئله هوئی و نظریه بازنمایی کنشگران اجتماعی ون‌لیوون به طور همزمان برای تحلیل انتخاب شد تا بتوان سازمان روایی متن و بازنمایی شخصیت‌ها را در فرآیند بازتولید معنا بررسی کرد. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل گفتمان انتقادی است. داده‌ها از متن داستان گردآوری و بر اساس مراحل چهارگانه موقعیت، مسئله، پاسخ و ارزیابی هوئی دسته بندی شد. سپس در هر محور راهبردهای بازنمایی کنشگران اجتماعی نیز بررسی شد. نتایج نشان می‌دهد داستان در مرحله اول یعنی «موقعیت» با برجسته‌سازی و ارزش‌دهی مثبت به کنشگران وابسته به «الجماعة»، زمینه پذیرش جهان‌بینی مسلط داستان را فراهم می‌کند. بازنمایی قربانیان خشونت در مرحله دوم از طریق نامشخص‌سازی و تشخص‌زدایی انجام شده است. در مرحله سوم یعنی پاسخ راوی با استراتژی‌های عقلانی‌سازی، تخصصی‌سازی و بازتعریف مفاهیمی مانند صلح، آموزش و دانش، خشونت را در قالب راه‌حلی منطقی و کارآمد بازنمایی می‌کند. در آخرین مرحله یعنی ارزیابی، کنشگران عضو الجماعة با ارزش‌دهی مثبت و فعال‌سازی بازنمایی و قضاوت شده اما هر گونه شک یا مخالفت با الجماعی باعث ارزیابی منفی می‌گردد. در مجموع چهار مرحله پردازش داستان به شکلی انجام شده که به طبیعی‌سازی و عقلاتی‌سازی خشونت بینجامد. به همین دلیل داستان معرض الجثث فقط روایتگر خشونت نیست بلکه گفتمانی را بازتولید می‌کند که در آن خشونت به‌عنوان امری ضروری و مشروع در نظم معنایی متن تثبیت می‌شود.
واژگان کلیدی: تحلیل گفتمان انتقادی، مایکل هوی، ون‌لیوون، بازنمایی کنش‌گران اجتماعی، خشونت، معرض الجثث.

کلیدواژه‌ها

تحلیل گفتمان انتقادی

مایکل هوی

ون‌لیوون

بازنمایی کنش‌گران اجتماعی

معرض الجثث

موضوعات

• زبان شناسی

---