بررسی عوامل مؤثر بر تعلیق و شتاب داستان کوتاه «مرتا البانیة» جبران خلیل جبران با تکیه بر زمان روایی ژرار ژنت

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه رازی

چکیده
ژرار ژنت، داستان را به عنوان یک «پیام روایی» در نظر می‌گیرد و با رویکردی نظام‌مند به مطالعة داستان‌ می‌پردازد. وی با طرح الگوی زمان و تعیین عوامل مؤثر در تعلیق و شتاب یک داستان از منظر زمانی، سعی می‌کند تا میزان دخل و تصرف راوی در نقل یک داستان را مورد ارزیابی قرار دهد و از این طریق، معانی برجسته و زمان‌های مردة داستان را مشخص کند. داستان کوتاه «مرتا البانیة» جبران خلیل جبران با هدف ترسیم عواقب زیان‌بار فقر و محرومیت در زندگی دختران و زنان بی‌سرپرست با رمزپردازی از طبیعت نوشته شده است. این مقاله سعی دارد تا سرعت روایت و حرکت های زمانی این داستان را بر اساس چهار تکنیک الگوی زمان مند ژنت یعنی «خلاصه، حذف، وقفة توصیفی و نمایش صحنه» مورد بررسی قرار دهد و با استفاده از روش تحلیلی ـ توصیفی و با استناد به نمونه‌هایی از داستان، میزان تأویل‌پذیری معنایی داستان را با استفاده از بررسی ساختاری نشان دهد و به این سؤال پاسخ دهد که شتاب و کاهش سرعت داستان، تا چه میزان متأثر از اغراض معنایی آن بوده است و مهمترین تکنیک‌های کاهش و افزایش شتاب آن کدامند؟ در پایان مشخص شد که زمان در این داستان به دو بخش تولد تا نوجوانی قهرمان داستان، و شب پایانی زندگی وی قابل تفکیک است. حرکت زمانی داستان در بخش اول از سرعت و شتاب بالایی برخوردار بوده و دو تکنیک حذف و خلاصه بیشترین کاربرد را داشته اند؛ اما در بخش دوم که نقطة اوج داستان به حساب می‌آید، دارای شتاب منفی است و دو تکنیک وقفة توصیفی و نمایش صحنه سبب کاهش سرعت گفتمان نسبت به داستان شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


بارت، رولان و آخرون (1992)، طرائق تحلیل السرد الأدبی (دراسات)، ترجمة: مجموعة من الباحثین، الطبعة الأولی، المغرب: منشورات اتحاد کتاب المغربی.
پرینس،جرالد (1391)، روایت‌شناسی شکل و کارکرد روایت،ترجمة محمدشهبا، تهران: مینوی خرد.
تولان، مایک، روایت شناسی، درآمدی زبان شناختی انتقادی، مترجمان: سیده فاطمه علوی و فاطمه نعمتی، تهران: سمت، 1386ش.
جبر، جمیل،(1981)، جبران خلیل جبران فی حیاته العاصف ، بیروت، مؤسس نوفل، الطبع الأولی،
جبران خلیل، جبران (2012)، عرائس المروج، ضبط و شرح:سامی الخوری، بیروت: دار الجیل.
جنیت، جرار (1997)، خطاب الحکایة بحث فی المنهج، ترجمة: محمد معتصم وعمر حلّی وعبدالجلیل الأزدی، الطبعة الثانیة، القاهرة: المجلس الأعلی للثقافة.
حسینی، صالح (1371)، نیلوفر خاموش، تهران، انتشارات نیلوفر، چاپ اوّل.
ریمون- کنان، شلومیت. (1387)، روایت داستانی: بوطیقای معاصر. ترجمه ابوالفضل حری. تهران: نیلوفر.
القصراوی، حسن (2004)، الزمن فی الروایة العربیة، ط1، بیروت: المؤسسة للدراسة والنشر
مارتین، والاس (1382)، نظریه های روایت. ترجمه ی محمد شهبا. تهران: هرمس.
حری، ابوالفضل (1387)، «احسن القصص: رویکرد روایت شناختی به قصص قرآنی». فصلنامه‌ی نقد ادبی. مرکز تحقیقات زبان و ادبیات فارسی. دانشگاه تربیت مدرس. س1. ش2. صص 83-122.
شریح، محمود (2004)، «داستان کوتاه عربی» مترجم: نرگس قندیل زاده، مجلۀ الآداب، شماره 52، صص: 21 ـ 9.
Cohan, Steven and Linda M. Shres (2001), Telling Stories: ATheoretical Analasis of Narative Fiction and New York: Rouledge
Lothe, Jakob (2000) Narative in fection and Film: an Introduction New York: Oxford University Prss.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.